Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı (TMGD), ifa edeceği görev ve nitelikleri ADR Başlık 1.8.3’te belirlenen ve T.C. Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı tarafından tehlikeli madde güvenlik danışmanı sertifikası düzenlenerek yetkilendirilen gerçek kişidir.

Danışmanın asıl görevi, işletme başındaki kişinin sorumluluğu altında, yapılan işin gereklilikleri kapsamında en uygun araç ve faaliyetleri belirleyerek kullanımını sağlamak ve en güvenli yolla bu faaliyetlerin yönetimini kolaylaştırmaktır. İşletme içerisindeki faaliyetler göz önüne alındığında, bir danışmanın başlıca görevleri ilave olarak hem ADR’de hem de Yönetmelik’te tanımlanmıştır.

Firmalara bu hizmeti sağlayacak tehlikeli madde güvenlik danışmanlarının ADR Mevzuatına ve bu kapsamda düzenlenmiş olan ulusal mevzuata hâkim olmaları çok önemlidir. Firmaların uymaları gereken kuralların doğru olarak belirlenmesinin yanı sıra, mümkün olan en güvenli ve en verimli yolla firma faaliyetlerinin yönetiminin kolaylaştırılması gerekir. Gerekli eğitimlerin ve bildirimlerin gerçekleştirilmemesi, ilgili prosedür, talimat ve dokümanların hazırlanmaması, standartların doğru bir şekilde yerine getirilmemesi ve benzeri pek çok aksaklık hem insan ve çevre sağlığına zarar verebilecek risklerin oluşmasına hem de İdare tarafından öngörülen idari para cezalarının uygulanmasına sebep olabilecektir.

Tehlikeli madde taşımacılığıyla alakalı olarak Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik yayınlanmış ve 01.01.2014 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Yayımlanan yönetmelikle, ADR’ye göre tehlikeli maddelerin karayoluyla taşımacılığı alanında faaliyet gösteren; dolduran, paketleyen, yükleyen, gönderen, alıcı, boşaltan ve tank-konteyner/taşınabilir tank işletmecileri, bu faaliyet alanlarından biri veya birden fazlasıyla iştigal ettiklerinde Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Bölge Müdürlüklerine başvurarak almaları zorunlu olan belgeye Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi (TMFB) denir. Taşınmakta olan tehlikeli maddenin mevzuata uygun olarak ekonomik, kontrollü, seri, güvenli, insan sağlığına zarar vermeden ve çevreye olumsuz etkisi en az olacak şekilde taşınması hedeflenmektedir.

Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik kapsamındaki tehlikeli maddelerden bir takvim yılı içerisinde net elli ton ve üstü miktarlarda işlem yapan; dolduran, paketleyen, yükleyen, gönderen, alıcı, boşaltan ve tank konteyner/taşınabilir tank işletmecisi olarak bu faaliyetlerden biri veya birden fazlasıyla iştigal eden işletmeler ve Sınıf 1, Sınıf 6 ve Sınıf 7 kapsamındaki tehlikeli maddelerle miktara bakılmaksızın iştigal eden işletmeler Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi almak zorundadırlar.

Tehlikeli malların taşınması ve ilgili operasyonları dahilindeki işletme faaliyetleri konusunda yıllık olarak İdare’ye sunulması gereken rapora yıllık faaliyet raporu denir. İşletmelerin bir yıl içerisinde iştirak ettikleri tehlikeli maddelerle ilgili olarak bilgilerin TMGD U-Net Otomasyon sistemi üzerinden idareye bildirilmesi şeklinde hazırlanan yıllık faaliyet raporu, yıl sonu itibariyle ilk üç ay içerisinde hazırlanmak ve ibraz edilmek zorundadır. Yıllık faaliyet raporu işletme için hizmet veren TMGDK firması tarafından e-devlet üzerinden işletme adına sisteme girilir.

ADR (Tehlikeli Malların Karayolu ile Uluslararası Taşımacılığına İlişkin Avrupa Anlaşması) tehlikeli maddelerin, insan sağlığına ve çevreye zarar vermeden, güvenli ve düzenli bir şekilde kamuya açık karayolları ile taşınmasını sağlayan bir sözleşmedir. “ADR” kısaltması, anlaşmanın Fransızca adı olan “Accord Européen Relatif au Transport International des Marchandises Dangereuses par Route”dan gelmektedir. ADR, 30 Eylül 1957 tarihinde Cenevre’de Avrupa Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu Sekreterliği (UNECE) himayesinde hazırlanmış ve 29 Ocak 1968 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Tehlikeli maddelerin taşınması esnasında meydana gelen kazaların önüne geçilmesi ve kaza sonuçlarının en aza indirgenmesi amacıyla taşımacılık kural ve standartlarını belirler ve kişilere, mülklere ve çevreye verilen zararın amacıyla yürürlüğe giren bir anlaşmadır.

Tam olarak “ADR onayı” diye bir tanım bulunmasa da genel olarak tehlikeli madde taşımacılığında kullanılacak ambalajların, IBC’lerin, büyük ambalajların, tankların, konteynerlerin ve araçların ADR’de belirlenen standartlara uygun olarak üretildiğini gösteren sertifikasyona ADR onayı denmektedir.